زرتشتیان، مغز متفکر و هسته‌ی نیرومند اقتصاد هند

زرتشتیان، مغز متفکر و هسته‌ی نیرومند اقتصاد هند / انجمن بازیابی ایرانشهری

در حال حاضر یکی از پویاترین اقتصادهای در حال رشد جهان، متعلق به هندوستان است. تولید ناخالص داخلی هند، در سال ۲۰۱۶ به ۲/۳ تریلیون دلار رسید که آن را در میان ۱۰ کشور برتر جهان قرار داده است.

بسیاری از کارشناسان اقتصادی، پیش بینی می کنند که هند به زودی چین را پشت سر گذاشته و عنوان لوکوموتیوِ رشد اقتصادی جهان را از آن خود خواهد کرد. در عین حال، اکثریت به این واقعیت آگاه نیستند که در پیشینه‌ی موفقیت‌های اقتصادی هند، ردپای ایرانی و زرتشتی وجود دارد.

یکی از بزرگترین شرکت‌های هندی، تاتا گروپ (Tata Group) است که سود و درآمد آن در سال ۲۰۱۶ به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد شده و تعداد کارکنان آن از ۶۰۰ هزار نفر تجاوز می کند. شرکت تاتا گروپ توسط جمشیدجی تاتا، در سال ۱۸۶۸ بنیان گذاشته شد. تاتا به خانواده پارسیان، که از زمان‌های قدیم در هند و عمدتاً در ایالت گجرات زندگی می کنند، تعلق دارد. پارسیان به دلیل فرار از حمله اعراب در دوره بین قرون ۸ تا ۱۰ میلادی، از ایران به هند، مهاجرت کردند. پارس‌ها در هند عمدتاً در ایالت گجرات مسکن گزیدند.

آنها، با فراگرفتن زبان محلی گجراتی، فرهنگ اصیل و مذهب زرتشتی خود را حفظ کردند. با وجود اقلیت جامعه پارسیان که امروز تعدادشان به ۱۰۰ هزار نفر میرسد، همیشه نقش قابل ملاحظه ای در زندگی اجتماعی هند بازی کرده و تئاتر سنتی پارس بر ایجاد بالیوود که امروز در سراسر جهان شهرت دارد، تاثیر قوی داشته است.

از میان شخصیت‌های مشهور پارسیان، می توان به دادابای نارجی و فیروزشاه میتا، از جنبش ملی و آزادیبخش هند، آسپی مروان انجنییر، مارشال نیروی هوایی و سام مانیکشاو، فیلد مارشال هند، فِرِدی مِرکوری — خواننده مشهور انگلیسی (نام اصلی او فرخ بالسَرا بود)، فیروز گاندی — سیاستمدار و شوهر ایندیرا گاندی نخست وزیر اسبق هند و غیره اشاره کرد.

جمشیدجی تاتا در خانواده روحانیان زرتشتی متولد شد، و پدر او اولین فردی شد که بجای ادامه‌ی فعالیت روحانیت، به تجارت رو آورد. جمشیدجی تاتا، تا سن ۲۹ سالگی در شرکت پدر خود کار می کرد، که توانست سرمایه‌ی کوچکی را جمع آوری و از برکت آن، شرکت خود را تاسیس کند. اولین پروژه‌ی بزرگ تاتا گروپ، راه اندازی کارخانه‌ی نساجی Mills Empress در شهر ناگپور در سال ۱۸۷۷ بود. در آن زمان شاید حتی کسی فکر آن را هم نمی کرد که این شرکت، زیربنای تشکیل یک امپراطوری بزرگ صنعتی شود. جمشیدجی تاتا آرزوی تاسیس مجتمع فولادسازی و نیروگاه‌های برقِ آبی را داشت، که رویاهایش تا زمان حیات وی تحقق نیافتند.

جمشیدجی تاتا نه فقط به فکر درآمدزایی، بلکه به توسعه آموزش و پرورش نیز می اندیشید. او می خواست چنان مراکز آموزشی در هند تاسیس کند که با بهترین دانشگاه‌های غربی قابل رقابت باشند. تاتا در سال ۱۸۹۲ با هدف تشویق دانشمندان هندی، بنیادی را پایه گذاری نمود. تاتا در بمبئی (مومبای کنونی) هتل بزرگ تاج محل را در سال ۱۹۰۳ احداث کرد. گفته شده که تاتا زمانی تصمیم به ساخت هتل گرفت که او را حتی با اینکه فردی متمول، سرشناس و بازرگانی موفق بود، از ورودش به هتل انگلیسی‌هایی که خود را ارباب هندوستان می دانستند، مانع شدند. جمشیدجی تاتا نه تنها تصمیمات خود را در عمل پیاده می کرد، بلکه توانست چنان هتلی را بسازد که مشابه انگلیسی آن را تحت الشعاع خود قرار دهد. هتل تاج محل تا به امروز وجود دارد و متعلق به یکی از هتل‌های لوکس تاتا گروپ، در سراسر جهان است.

اما بزرگترین پروژه تاتا، ساخت یک شهر کامل بود. در اوایل قرن بیستم، تاتا برای تحقق آرزوی خود شروع به احداث کارخانه متالورژی کرد که در اطراف آن باید شهر جدیدی نیز ساخته می شد. جمشیدجی تاتا شخصا موفق به دیدن اتمام پروژه خود نشد. او در ۱۹ مه ۱۹۰۴ در گذشت. اما ادامه‌ی کار او را پسرش — دوراب جی تاتا، به اتمام رساند. در سال ۱۹۱۹ شهر جدید به افتخار جمشیدجی تاتا، جمشیدپور نامگذاری شد. امروز آن را «فولاد شهر» هند می نامند.

هم اکنون شرکت جمشیدجی تاتا، تبدیل به مجموعه بزرگ کمپانی‌های بین المللی شده که در بخش‌های متالورژی، ماشین سازی، املاک، فناوری اطلاعات و بسیاری از دیگر زمینه‌ها فعالیت می کنند. جالب است بدانید که اولین خودرو در هند متعلق به جمشیدجی تاتا بود و امروز خودروسازان مشهور جاگوار و لندرُورِ انگلیسی ، و همچنین تعداد دیگری از شرکت‌های بریتانیایی، به تاتا گروپ تعلق دارند.

جواهر لعل نهرو، اولین نخست وزیر هند، جمشیدجی تاتا را «یکی از بنیانگذاران هند معاصر» نامید. در واقع، تاتا اساس صنایع هند را بنیان گذاشت که بدون آن نمی توان هند معاصر را تصور نمود. با توجه به این که خانواده تاتا در گذشته‌های دور، از ایران به هند آمده اند، بنابراین می توان گفت که صنعت هندی، ریشه ایرانی دارد.

پاسخی بگذارید